O Sezamu i Tahan halvi
Od slastica na jedno od prvih mijesta stavljam tahan-halvu.
Sesam
Sesamum indicum uit Koehler (1887)
Tahan halva je originalno turska poslastica, a pravi se od tahana ( samljevenog sjemena susama), šećera ili meda, te biljnoga ulja.
Sezam (susam) je biljka koja raste u tropskim i suptropskim krajevima, najviše se proizvodi u Africi, Južnoj i Srednjoj Americi… Korijen, sjeme i ulje sezama se koriste kao ljekovito sredstvo, i u kulinarstvu.
Sjeme sezam-a sadarži nezasićene masne kiseline, bjelančevine, vitamin E , vitamin B, u formi foliumske i nikotinske kiseline, te minerale kao što su magnezijum, kalcijum i fosfor.
Sezamovo ulje je bogato antioksidantima, i predstavlja glavno ulje u kineskoj i japanskoj, takođe i u arapskoj kuhinji. Pored u ishrani, koristi se i u kozmetici i kao ulje za masažu.
Sjeme sezama se koristi oguljeno ili neoguljeno. Oguljeno, poprženo sjeme, se koristi za davanje posebnog ukusa jelima. U arapskoj kuhinji uljasti sos sezamovog ulja, sa dodatkom limunovog soka, bibera, bijelog luka i još nekih mirođija, se zove tahini. U pekarstvu se sjeme sezama veoma mnogo koristi za posipanje po kiflama, perecima, itd. U Japanu se pravi Gomesio, od sjemena suzama i morske soli.
Tahan halva je izvorno arapski slatkiš, ali se smatra turskim proizvodom. Popularan je na Balkanu, a u Rusiji se umjesto sjemena sezama koristi suncokret. Originalno se tahan-halva pravi sa medom, ali i sa običnim šećerom, ili sa glukoznim ili fruktoznim sirupom. Može se dodavati vanilija, kakao, te pistacije, lješnici, orasi....
Sarajevo ima dugu tradiciju pravljenja tahan halve, mada je najbolja halva stizala iz Stambola. U Sarajevu ima posebna ulica Halvadziluk, a neki ljudi nose i danas prezime Halvadzije. Najbolja halva je bila u slasticarni "Egipat", koju su drzali Makedonci.
