beats by dre cheap

Od Sarajeva do Neuma (9) : Budući nacionalni park Prenj-Čvrsnica-Čabulja

 Glogošnica - Grabovičko jezero i vrhovi Prenja

foto dževad hadžihasanovi…

Jablanica na Neretvi, tako se zvanično zvala pošta mjesta Jablanice,dok je Jablanica još bila u Jugoslaviji. Bilo je još nekih Jablanica, pa da ne bude zabune.Kao što je bilo više Požega, ili Mitrovica.

Malo mjesto, stiješnjeno u uskom proširenju kanjona Neretve, između planina Čvrsnice i Prenja, postalo je značajno tek kada se na par kilometara iznad mjesta, neposredno poslije ušća rijeke Rame u Neretvu, 1954-te godine napravila brana na Neretvi. Mjesto je poznato i po Bitci na Neretvi, i čuvenoj Titovoj ratnoj varci.

Stara uskotracna pruga je isla dolinom Neretve, presjecala Ramu kod njenog ušća i ulazila u Jablanicu. Stanica je bila u današnjem centru mjesta. Neposredno odatle voz je preko željezničkog mosta prelazio na lijevu stranu Neretve i tom stranom išao sve do Mostara. Tito je u ratu (januara 1943), napadnut od Nijemaca iza leđa i četnika, koji su ga čekali na drugoj strani Neretve, naredio da se sruši most na Neretvi (foto mosta ). Partizanski mineri su srušili most, a četnici su se povukli, smatrajući da partizani neće preći preko rijeke. Tokom noći partizanski inžinjerci su koristeći srušenu željezničku konstrukciju mosta, napravili provizorni most, kojim su se prebacili borci i ranjenici.

Neposredno kod bivšeg mosta napravljen je Muzej Bitke na Neretvi (vidi http://www.muzej-jablanica.com/ ). Uz ostatke srušenog mosta postoji i dio pruge sa starom lokomotivom i vagonima.

U Jablanicu se putem ka moru, kojim mi putujemo, ulazi preko putnog mosta kod hidroelektrane Jablanica. Odmah iza toga dolazi se pored hotela, na raskrsnicu uređenu semaforom. Pravo se nastavlja pored autobuske stanice kroz grad. Desno se skreće u samu čaršiju, i opet desno na put koji vodi ka Prozoru, Jajcu, Banja Luci, odnosno Zagrebu. Ako se napravi kratak izlet tim putem, na samom kraju grada nailazi se na most preko planinske rijeke Doljanka. Odatle uz rijeku vodi put ka planini Čvrsnici (foto ), odnosno selima Sovići i Doljani. Nakon tih sela put dolazi na visoravan Risovac (vidi stecci na Risovcu ), na kome se nalazi veoma lijepo planinsko Blidinje jezero (foto ). U posljednje vrijeme uz jezero je napravljeno dosta vikendica.

Ako se nastavi putem ka Prozoru, prolazi se pored brane na Neretvi, te na krak Jablaničkog jezera uz rijeku Ramu.  Preko malog mjesta Prozor ide se ka sjeveru preko prevoja Makljen u dolinu Vrbasa (Gornji Vakuf). Zapadno se iz Prozora, iznad Šćita i Ramskog jezera, između planina Vran i Raduša, silazi se u Šujicu, odnosno u Kupres. U blizini Kupresa je i skijaški centar na planini Čajuša (hotel) . Dosta turista iz Srednje Dalmacije dolazi, iz Splita, preko Livna, zimi ovdje na skijanje.

U Jablanici je veliki rudnik plemenitog kamena, koji je prije rata eksploatisan u velikoj mjeri. Preduzeće “Granit” je sada pred propašću, i nedavno smo bili svjedoci ogorčenih radničkih protesta.

Da se vratimo na naš put. Nakon što prođe pored stara džamije u Jablanici put se vijugavo penje uz strum liticu, te prolazi kroz veoma opasan dio. Na proširenjima uskog vijugavog puta su mala parkirališta pri restoranima gdje se peku janjci na ražnju. Konačno dolazimo na proširenje, Donja Jablanica. Pored nekoliko kuća tu je sada i nova željeznička stanica na novoj pruzi za Ploče.Kada se prođe ispod pruge nailazi se na raskrsnicu kojom se preko mosta prelazi na lijevu obalu, u Glogošnicu (Glogosnica ). Ovdje od mosta već počinje novo jezero na Nertevi. Grabovačko akumulaciono jezero je dobilo ime po brani u Grabovici. Na mjestu gdje je ono prošireno, na lijevoj strani, ulijeva se riječica Glogoštica. Iznad jezera se uzdižu izvanredno lijepi alpski divlji vrhovi planine Prenj.

Pošto ostavimo još par  “janjećih”” restorana, ulazimo u klisuru između Prenja i Čvrsnice. Punjenjem Grabovičkog jezera nivo Neretve je podignut za nekoliko desetina metara, pa se put morao znatno izdići u odnosu na raniji, a posebno u odnosu na staru prugu (vidi zaostali pruzni most ). Česte nesreće na ovoj dionici odvele su desetine nesretnih ljudi i automobila u ogromne dubine jezera. Put je sada dobro ograđen duplim branikom. S desne strane je bilo ranije popularno odmaralište poznato kao Aleksino vrelo. Vode sa Čvrsnice su izvirale iz stijene pored puta, pa je tu napravljen restoran. Izgradnjom jezera potopljeno je vrelo, a na njegovom mjestu (iznad bivšeg vrela) uz put u uskom proširenju je neko napravio klaonicu, gdje se kolju nesretna janjad sa potrebe brojnih restorana uz put. 

Put, između dubokog jezera, i veoma strmih stijena (vidi foto ), dolazi do mosta, koji danas nosi ime “Most Begića i Begovića” (vidi most ), u sjecanje na Senada Begovica i Mirsada Begica, koji su mucki ubijeni u posljednjem ratu (vidi o pokusajima rusenja mostova od strane HVO na http://www.most.ba/02122/055.htm ) .

Ovdje put, nakon oštre okuke prelazi na lijevu stranu Neretve, a pruga ostaje na desnoj. Most je i granica opštine Jablanica, i opštine Mostar Sjever. Poslije izlaska iz tunela put ulazi u mjesto Grabovica, koje se sastoji uglavnom od nekoliko baraka preostalih nakon gradnje brane. Od Grabovice Neretva kratko teče prirodnim tokom, a put vijuga između stijena, penjući se i spuštajući ispod Prenja, sve do mosta na Drežnici (most na Dreznici). Tu se s desne strane u Neretvu (koja je ovdje ponovo jezero) ulijeva planinska rječica Drežnica. Ona  i njen kanjon predstavljaju granicu između Čvrsnice i Čabulje.

Nekoliko ekoloških organizacija se bori da se šire područje planina Čvrsnica, Čabulja i Prenj proglase nacionalnim parkom. Sa zvanične web stranice organizacije Eko akcija (Eko akcija ) prenosim : Predloženi nacionalni park Prenj-Čvrsnica-Čabulja se nalazi u sjevernom dijelu Hercegovine, na geografskoj širini 43°21’25” – 43°43’12” i geografskoj dužini 17°25’00” – 17°58’12”. Maksimalna površina ovog potencijalnog nacionalnog parka je 99.500ha. Oblast planina Prenja-Čvrsnice-Čabulje i Vrana (Čabulja i Vran pripadaju masivu Čvrsnice) je smješten u centralnom dijelu Dinarida. Velika vrijednost biodiverzititeta ove oblasti je karakterisana prisustvom velikog broja endemskih i reliktnih biljnih zajednica koju je moguće naći u ovoj oblasti zahvaljujući glacijalnim procesima; zatim velikim površinama visokih platoa i važnim dijelovima bazena rijeke Neretve (u ovom trenutku jednog od globalno najugroženijih karstnih ekosistema).Trenutno, neodrživa eksploatacija prirodnih resursa, neregulisani razvoj turizma kao i odlaganje otpada ugrožavaju ovo područje (kraj citata).

Nakon rata u  akumulacionim jezerima nastalim izgradnjom brana na Neretvi, počela se u kavezima uzgajati konzumna pastrmka. Tako od Jablanice do Salakovca na nekoliko mjesta postoje ovi ribnjaci.  Table uz put pozivaju putnike da se zaustave i da kupe svježu pastrmku.

Prilikom izgradnje brane Salakovac put je bio privremeno izmješten na desnu stranu, dok se nije izgradila nova dionica na lijevoj, koja je morala biti znatno odignuta. Put uz obronke Prenja ima dosta tunela i mostova, prilično je prav, ali i opasan, zbog čestog neprilagođenog preticanja (vidi put uz jezero ). Kod brane na Salakovcu put ulazi u tunel. Nakon izlaska iz tunela ukaže se masiv Veleža, te ulazimo u ravni predio Bijelog polja. Sad se približavamo Mostaru.

Nastavice se 

 

 

   

Leteci Holandjanin
http://letholandez.blogger.ba
02/01/2011 19:54